Plato

0428-0347

Yunan filozof, yazar ve matematikçi. Düşünce tarihinde, tüm zamanların, kendinden sonraki dönemleri en çok etkileyen isimlerinden biridir ve batı felsefesinin kurucularındandır. Socrates’ın öğrencisi ve Aristo’nun da hocası olan Plato, Socrates’ten miras aldığı “Bilgelerin Yönetimi” düşüncesini sistemleştirmiştir. Plato’un asıl adı olan Aristokles, sıkça kullanılan “Aristokrat” ve “Aristokrasi” kelimelerinin kökenini oluşturmuştur. Geniş omuzları ve atletik yapısı yüzünden Yunanca’da geniş göğüslü anlamına gelen "Plato" lakabı ile tanınmış olan, ancak doğu felsefesine Eflatun adıyla geçen Plato, yaptığı çalışmalarla “Maddesel olmayan, sadece düşünsel boyutta var olan” anlamına gelen “Platonik” deyişiyle ilişkilendirilmektedir. İslam ve Hıristiyan felsefesine etkileri büyük olmuştur. Dünyanın ilk üniversitesi olan “Akademia”nin kurucusudur.

Atina ya da Aegina’da doğduğu tahmin edilen Plato’nun doğum yılı konusunda da kaynaklarda kesin bir bilgi yoktur. Plato’nun M.Ö. 428 ya da 427 yılında dünyaya geldiği kabul edilmekteydi. Diogenes Laertius’a göre, kökenleri, Atina’nın kralları olarak kabul edilen Codrus’a ve Messenia, Melanthus’a dayanmaktaydı. Annesi Perictione’in akrabaları arasında ünlü kanun koyucu ve şair Solon bulunmaktaydı. Ayrıca yazdığı iki diyaloğa isimlerini de verdiği dayıları Charmides ve Critias ise Sparta oligarşisinin yandaşlarından oluşan Thirty Tyrants (Otuz Tiran)arasında yer almaktaydılar. Sparta Oligarşisi, Peloponnesian Savaşı sonunda Atina demokrasisinin çökmesiyle güçlenmiş olduğu için, Plato’nun ailesi o dönemde siyasal gücü ellerinde bulunduruyordu.

Yazar Apuleius’ün belirttiğine göre, çocukluk yıllarında, çalışkan, hızlı düşünen ve alçakgönüllü olarak bilinen Plato, dönemin ünlü öğretmenlerinden gramer, müzik ve jimnastik dersleri almış ve Isthmian oyunlarında güreşmişti. Plato, Socrates öncesi Yunan filozoflarından ve Heraclitus’un müritlerinden Cratylus’u da ilk tanıyanlardan biriydi.